Хүний гавъяат эмч, доктор профессор Ц.Мухар Эрүүл мэндийн боловсрол

Дэд бүлэг. АХМАДЫН СУРГААЛ АЛТ, ЭРДЭМТДИЙН СУРГААЛ ЭРДЭМ

 

Талархал хүндэтгэлийн цөөн үг

Эхгүй булаг, үндэсгүй мод гэж байдаггүйтэй нэгэн адил аав, ээж, ахмад буурлуудаас хамааралгүй хүн, соёл ухамсар, мэдлэг туршлага гэж үнэндээ алга. Эрүүл урт наслах боломжийг нээн хөгжүүлэх “Эрүүл амьдрах ухаан” цуврал номыг бүтээх зорилгын маань нэг нь ахмад буурлуудын санаа бодлыг чагнаж, дуу хоолойг сонсох явдал байсаан. Ийнхүү бидний ажил зорилгыг ойлгож харамгүй сайхан дулаан сэтгэлээр зөвлөмж сургамжаа хайрласан эрхэм хүндэт ахмад буурлууддаа гүн талархал илэрхийлье. Мөн энэ ажилд оролцож амжаагүй өдий төдий амьдралын мэдлэг туршлагын орон болсон бусад ахмадууд болон хүмүүст эрүүл энх, хамгийн сайн сайхныг хүсэн ерөөе.

 

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН БОЛОВСРОЛ

 

 

Хүний гавъяат эмч, доктор профессор Ц.Мухар

            Монголын эрүүл мэндийн тогтолцоонд өвчтэй хүнийг эмчлэхийг тэргүүн ээлжинд тавих болжээ. Харин өвчнөөс сэргийлэх ухааныг хөтөлбөр боловсруулсан, бодлогын түвшинд шийдвэр гаргаснаар тайтгарч, янз бүрийн насны, янз бүрийн нийгмийн бүлгийн хүмүүст тус болох бодит ажлыг цаас, тайлан ном бичгээр нүд хуурдаг арга олжээ. Өргөн олон түмэнд яаж өвчлөхгүй байх, биеэ хэрхэн чийрэгжүүлэх,эрүүл аж төрөх ёсыг (образ жизни,life style ) хэвшүүлэх, хэрхэн хооллох, хэрхэн дасгал хийх, ажил амралтаа яаж зохицуулах, эмч, эм эмнэлгээс яаж хол байх арга мэх олж, өвчин туссан нөхцөлд ямар дэг барих,эмгүй эмчлэх боломж хайх зэрэг одоогийн хэлээр хүн амын “Эрүүл мэндийн боловсрол” гэдэг эрүүл мэндийн бодлогийн төвд байх асуудал орхигджээ.  Уг нь анагаах ухааны нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн номлолоор нэгд, олон түмнийг эрүүл мэндийн (эрүүл аж төрөх ёсны) боловсролтой болгох хоёрт, алив өвчнөөс  урьдчилан сэргийлэх ажлыг эрүүл мэндийн байгууллага өргөн хүрээнд авч хэрэгжүүлэх,гуравт,өвчилсөн хүмүүст ерөнхий, үндсэн, төрөлжсөн мэргэжлийн тусламж цаг алдалгүй үзүүлэх гэсэн эрүүл мэндийн тусламжийн зарчмыг дэлхийн жишгээр хуулиар баталгаажуулсан. Гэвч манай оронд энэ зарчим тонгоруу,толгой нь уруу харжээ. Яагаад өвдсөн хойно нь эмчилдэг эмнэлгийн үйлчилгээнд тэргүүлэх ач холбогдол  өгч хүмүүсийг “Эм,эмч,эмнэлэг” гуравтай ягштал хадаж байгааг зах зээлийн жаяг ”Мөнгө цагаан нүд улаан”гэсэн ойлголтоор өнгөцхөн тайлбар өгч болох юм. Зах зээлийн буюу мөнгөний (капиталист)нийгэмд эрүүл мэнд бол бизнес, хар зах болсон байдаг. Ийм нийгэмд эрүүл мэнд бол товар.Товарыг худалдан авч,борлуулж болно. Нэг үе дэлгүүртэй,бараан захтай,банктай хүн байсан бол одоо эмийн худалдаатай,эмнэлэгтэй хүн тэдний зиндаанд очих жишиг тогтоод байна. Хүн өвдөж байвал бизнес,эрүүл байвал дампуурал гэсэн хүнлэг биш үзэл гарч ирж болзошгүй. “Зовлон болоход лам(эмч) таргалдаг, зуд болоход нохой таргалдаг” гэж монголчууд онож хэлжээ.

            Монголд 2.7сая хүний эмийн хэрэглээ тэрбум хүнтэй Энэтхэг улсын жишигт  хүрч,олон арван  “эмийн дэлгүүр” (эмийн сан биш)-ийн эзэд мөнгө өсгөх  ухааныг “хуурамч эм” гэж олж харжээ. Бидний ууж идэж,тариулдаг эмийн 20% нь эм биш хор болох нь энэ. Ер нь эмийг онож хэрэглэхгүй бол химийн хор. Орчин үеийн хүн  өвчнөөсөө биш эмээс болж үхэж байна гэсэн хорон үг бий.

ᠳᠡᠳ᠋ ᠪᠦᠯᠦᠭ᠃ ᠠᠬᠠᠮᠠᠳ ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠯ ᠠᠯᠲᠠ ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠳ ᠦᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠯ ᠡᠷᠳᠡᠮ 



ᠲᠠᠯᠠᠷᠬᠠᠯ ᠬᠦᠨᠳᠦᠳᠬᠡᠯ ᠦᠨ ᠴᠥᠭᠡᠨ ᠦᠭᠡ 

ᠡᠬᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠤᠯᠠᠭ᠂ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦ ᠦᠭᠡᠢ ᠮᠣᠳᠣ ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠠᠶᠢᠳᠠᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠲᠡᠢ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠠᠳᠠᠯᠢ ᠠᠪᠤ᠂ ᠡᠵᠢ᠂ ᠠᠬᠠᠮᠠᠳ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠯ ᠤᠳ ᠠᠴᠠ ᠬᠠᠮᠢᠶᠠᠷᠤᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠬᠦᠮᠦᠨ᠂ ᠰᠤᠶᠤᠯ ᠤᠬᠠᠮᠰᠠᠷ᠂ ᠮᠡᠳᠡᠯᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠭ᠎ᠠ ᠭᠡᠵᠦ ᠦᠨᠡᠨ ᠳᠦ ᠪᠡᠨ ᠠᠯᠠᠭ᠎ᠠ᠃ ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠤᠷᠲᠤ ᠨᠠᠰᠤᠯᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠶᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠡᠨ ᠬᠥᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ 《ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠠᠮᠢᠳᠤᠷᠠᠬᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ》 ᠴᠤᠪᠤᠷᠠᠯ ᠨᠣᠮ ᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ᠎ᠠ ᠶᠢᠨ ᠮᠠᠨᠢ ᠨᠢᠭᠡ ᠨᠢ ᠠᠬᠠᠮᠠᠳ ᠪᠤᠭᠤᠷᠤᠯ ᠤᠳ ᠤᠨ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠳᠣᠯ ᠢ ᠴᠢᠩᠨᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠭᠤᠤ ᠬᠣᠭᠣᠯᠠᠢ ᠶᠢ ᠰᠤᠨᠤᠰᠬᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠪᠠᠶᠢᠰᠠᠨ᠃ ᠡᠶᠢᠨᠬᠦᠦ ᠪᠢᠳᠡᠨ ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ᠎ᠠ ᠶᠢ ᠣᠶᠢᠯᠠᠭᠠᠵᠤ ᠬᠠᠷᠠᠮ ᠦᠭᠡᠢ ᠰᠠᠶᠢᠬᠠᠨ ᠳᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠢᠶᠡᠷ ᠵᠥᠪᠯᠡᠮᠵᠢ ᠰᠤᠷᠭᠠᠮᠵᠢ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠶᠢᠷᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠡᠷᠬᠢᠮ ᠬᠦᠨᠳᠦᠳ ᠠᠬᠠᠮᠠᠳ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠠᠭᠠᠨ ᠭᠦᠨ ᠲᠠᠯᠠᠷᠬᠠᠯ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠶᠢᠯᠡᠶ᠎ᠡ᠃ ᠮᠥᠨ ᠡᠨᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠳᠤ ᠣᠷᠣᠯᠴᠠᠵᠤ ᠠᠮᠵᠢᠭ᠎ᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠡᠳᠦᠢ ᠲᠡᠳᠦᠢ ᠠᠮᠢᠳᠤᠷᠠᠯ ᠤᠨ ᠮᠡᠳᠡᠯᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠭ᠎ᠠ ᠶᠢᠨ ᠣᠷᠣᠨ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠤᠰᠤᠳ ᠠᠬᠠᠮᠠᠳ ᠤᠳ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠬᠦᠮᠦᠰ ᠲᠦ ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠡᠩᠬᠡ᠂ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠤᠨ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠰᠠᠶᠢᠬᠠᠨ ᠢ ᠬᠦᠰᠡᠨ ᠢᠷᠦᠭᠡᠶ᠎ᠡ᠃ 



ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠮᠡᠨᠳᠦ ᠶᠢᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ 





ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦ ᠭᠠᠪᠢᠶ᠎ᠠ ᠳᠤ ᠡᠮᠴᠢ᠂ ᠳ᠋ᠣᠺᠲ᠋ᠣᠷ ᠫᠷᠣᠹᠧᠰᠰᠣᠷ ᠼ ∙ ᠮᠤᠬᠤᠷ 

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠮᠡᠨᠳᠦ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠲᠠᠯᠴᠠᠭᠠᠨ ᠳᠤ ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠲᠡᠢ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠢ ᠡᠮᠴᠢᠯᠡᠬᠦ ᠶᠢ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠨ ᠡᠭᠡᠯᠵᠢᠨ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠬᠤ ᠪᠣᠯᠵᠠᠢ᠃ ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠨ ᠡᠴᠡ ᠰᠡᠷᠭᠡᠶᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠢ ᠬᠥᠲᠥᠯᠪᠦᠷᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ᠂ ᠪᠣᠳᠣᠯᠭ᠎ᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ ᠳᠦ ᠰᠢᠢᠳᠪᠦᠷᠢ ᠭᠠᠷᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠲᠠᠶᠢᠳᠬᠤᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠶᠠᠩᠵᠤ ᠪᠦᠷᠢ ᠶᠢᠨ ᠨᠠᠰᠤᠨ ᠤ᠂ ᠶᠠᠩᠵᠤ ᠪᠦᠷᠢ ᠶᠢᠨ ᠨᠡᠶᠢᠭᠡᠮ ᠤᠨ ᠪᠦᠯᠦᠭ ᠦᠨ ᠬᠦᠮᠦᠰ ᠲᠦ ᠲᠤᠰᠠ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠪᠣᠳᠠᠲᠤ ᠠᠵᠢᠯ ᠢ ᠴᠠᠭᠠᠰᠤ᠂ ᠲᠠᠶᠢᠯᠤᠨ ᠨᠣᠮ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠢᠶᠡᠷ ᠨᠢᠳᠦ ᠬᠠᠭᠤᠷᠳᠠᠭ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠣᠯᠵᠠᠢ᠃ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠣᠯᠠᠨ ᠲᠦᠮᠡᠨ ᠳᠦ ᠶᠠᠵ ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠯᠡᠬᠦ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ᠂ ᠪᠡᠶ᠎ᠡ ᠪᠡᠨ ᠬᠡᠷᠬᠢᠨ ᠴᠢᠭᠢᠷᠠᠭᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠦ᠂ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠠᠵᠤ ᠲᠥᠷᠥᠬᠦ ᠶᠣᠰᠣ ᠶᠢ (ᠣᠪᠷᠠᠽ ᠵᠢᠰᠨᠢ᠂life style ) ᠬᠡᠪᠰᠢᠭᠦᠯᠬᠦ᠂ ᠬᠡᠷᠬᠢᠨ ᠬᠣᠭᠣᠯᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠡᠷᠬᠢᠨ ᠳᠠᠰᠬᠠᠯ ᠬᠢᠬᠦ᠂ ᠠᠵᠢᠯ ᠠᠮᠠᠷᠠᠯᠲᠠ ᠪᠠᠨ ᠶᠠᠵ ᠵᠣᠬᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠡᠮᠴᠢ᠂ ᠡᠮ ᠡᠮᠨᠡᠯᠭᠡ ᠡᠴᠡ ᠶᠠᠵ ᠬᠣᠯᠠ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠮᠡᠬᠡ ᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠨ ᠲᠤᠰᠠᠭᠰᠠᠨ ᠨᠥᠬᠥᠴᠡᠯ ᠳᠦ ᠶᠠᠮᠠᠷ ᠳᠢᠭ ᠪᠠᠷᠢᠬᠤ᠂ᠡᠮ ᠦᠭᠡᠢ ᠡᠮᠴᠢᠯᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠬᠠᠶᠢᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠣᠳᠣ ᠶᠢᠨ ᠬᠡᠯᠡ ᠪᠡᠷ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠠᠮᠠ ᠶᠢᠨ 《ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠮᠡᠨᠳᠦ ᠶᠢᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ》 ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠮᠡᠨᠳᠦ ᠶᠢᠨ ᠪᠣᠳᠣᠯᠭ᠎ᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠳ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠣᠷᠬᠢᠭᠳᠠᠵᠠᠢ᠃ ᠤᠭ ᠨᠢ ᠠᠨᠠᠭᠠᠬᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠪᠡᠷ ᠬᠦᠯᠢᠶᠡᠨ ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠨᠣᠮᠯᠠᠯ ᠢᠶᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠳᠦ᠂ ᠣᠯᠠᠨ ᠲᠦᠮᠡᠨ ᠢ ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠮᠡᠨᠳᠦ ᠶᠢᠨ (ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠠᠵᠤ ᠲᠥᠷᠥᠬᠦ ᠶᠣᠰᠣᠨ ᠤ) ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠬᠤ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠤ᠂ ᠠᠯᠢᠪ ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠨ ᠡᠴᠡ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠰᠡᠷᠭᠡᠶᠢᠯᠡᠬᠦ ᠠᠵᠢᠯ ᠢ ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠮᠡᠨᠳᠦ ᠶᠢᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ ᠳᠦ ᠠᠪᠴᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ᠂ᠭᠤᠷᠪᠠ ᠳᠤ᠂ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠰ ᠲᠦ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ᠂ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ᠂ ᠲᠥᠷᠦᠯᠵᠢᠭᠰᠡᠨ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ ᠦᠨ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠮᠵᠢ ᠴᠠᠭ ᠠᠯᠠᠳᠠᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠬᠦ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠮᠡᠨᠳᠦ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠢ ᠳᠡᠯᠡᠬᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠵᠢᠱᠢᠭ ᠢᠶᠡᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠪᠠᠷ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠭᠠᠵᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ᠃ ᠭᠡᠪᠡᠴᠦ ᠮᠠᠨ ᠤ ᠣᠷᠣᠨ ᠳᠤ ᠡᠨᠡ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠲᠣᠩᠭᠣᠷᠠᠭᠤ᠂ᠲᠣᠯᠣᠭᠠᠢ ᠨᠢ ᠤᠷᠤᠭᠤ ᠬᠠᠷᠠᠵᠠᠢ᠃ ᠶᠠᠭᠠᠬᠢᠭᠠᠳ ᠡᠪᠡᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠢᠨ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠮᠴᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠡᠮᠨᠡᠯᠭᠡ ᠶᠢᠨ ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ᠳᠦ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠯᠡᠬᠦ ᠠᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠣᠭᠳᠠᠯ ᠥᠭᠴᠦ ᠬᠦᠮᠦᠰ ᠢ 《ᠡᠮ᠎ᠡ᠂ᠡᠮᠴᠢ᠂ᠡᠮᠨᠡᠯᠭᠡ》 ᠭᠤᠷᠪᠠ ᠲᠠᠢ ᠶᠠᠭᠰᠢᠲᠠᠯ᠎ᠠ ᠬᠠᠳᠤᠵᠤ ᠪᠠᠶᠢᠭ᠎ᠠ ᠶᠢ ᠵᠠᠬ᠎ᠠ ᠵᠡᠭᠡᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠶ᠋ᠢᠭ 》ᠮᠥᠩᠭᠥ ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠨᠢᠳᠦ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ》ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠣᠶᠢᠯᠠᠭᠠᠯᠲᠠ ᠪᠠᠷ ᠥᠩᠭᠡᠴᠡᠬᠡᠨ ᠲᠠᠶᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ ᠵᠠᠬ᠎ᠠ ᠵᠡᠭᠡᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠪᠤᠶᠤ ᠮᠥᠩᠭᠥᠨ ᠦ (ᠺᠠᠫᠲ᠋ᠠᠯᠢᠰᠲ)ᠨᠡᠶᠢᠭᠡᠮ ᠳᠦ ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠮᠡᠨᠳᠦ ᠪᠣᠯ ᠪᠢᠽᠢᠨ᠋ᠧᠰ᠂ ᠬᠠᠷ᠎ᠠ ᠵᠠᠬ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶᠢᠳᠠᠭ᠃ ᠡᠶᠢᠮᠦ ᠨᠡᠶᠢᠭᠡᠮ ᠳᠦ ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠮᠡᠨᠳᠦ ᠪᠣᠯ ᠲᠣᠪᠤᠷ.ᠲᠣᠪᠠᠷ ᠢ ᠬᠤᠳᠠᠯᠳᠤᠨ ᠠᠪᠴᠤ᠂ᠪᠣᠷᠣᠯᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ᠠ᠃ ᠨᠢᠭᠡ ᠦᠶ᠎ᠡ ᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ᠪᠠᠷᠠᠭᠠᠨ ᠵᠠᠬ᠎ᠠ ᠲᠠᠢ᠂ᠪᠠᠩᠬᠢ ᠲᠠᠢ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯ ᠣᠳᠣ ᠡᠮ ᠦᠨ ᠬᠤᠳᠠᠯᠳᠤᠭ᠎ᠠ ᠲᠠᠢ᠂ᠡᠮᠨᠡᠯᠭᠡ ᠲᠡᠢ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠲᠡᠳᠡᠨ ᠦ ᠵᠢᠨᠳᠠᠩ ᠳᠤ ᠣᠴᠢᠬᠤ ᠵᠢᠱᠢᠭ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠳ ᠪᠠᠶᠢᠨ᠎ᠠ᠃ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠡᠪᠡᠳᠴᠦ ᠪᠠᠶᠢᠪᠠᠯ ᠪᠢᠽᠢᠨ᠋ᠧᠰ᠂ᠡᠷᠡᠭᠦᠯ ᠪᠠᠶᠢᠪᠠᠯ ᠳᠠᠮᠫᠤᠷᠠᠯ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠯᠢᠭ ᠪᠢᠰᠢ ᠦᠵᠡᠯ ᠭᠠᠷᠴᠤ ᠢᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠣᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ. 《ᠵᠣᠪᠠᠯᠠᠩ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠳᠤ ᠯᠠᠮᠠ(ᠡᠮᠴᠢ) ᠲᠠᠷᠭᠤᠯᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠵᠤᠳ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠳᠤ ᠨᠣᠬᠠᠢ ᠲᠠᠷᠭᠤᠯᠠᠳᠠᠭ》 ᠭᠡᠵᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯᠴᠤᠳ ᠣᠨᠣᠵᠤ ᠬᠡᠯᠡᠵᠡᠢ᠃ 

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠳᠤ 2.7 ᠰᠠᠶ᠎ᠠ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦ ᠡᠮ ᠦᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠭᠡ ᠲᠡᠷᠪᠤᠮ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠡᠨᠡᠳᠬᠡᠭ ᠤᠯᠤᠰ ᠤᠨ ᠵᠢᠱᠢᠭ ᠲᠦ ᠬᠦᠷᠴᠦ᠂ᠣᠯᠠᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ 《ᠡᠮ ᠦᠨ ᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ》 (ᠡᠮ ᠦᠨ ᠰᠠᠩ ᠪᠢᠰᠢ) ᠍ ᠶᠢᠨ ᠡᠵᠡᠳ ᠮᠥᠩᠭᠥ ᠥᠰᠬᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠢ 《ᠬᠠᠭᠤᠷᠮᠠᠴᠢ ᠡᠮ》 ᠭᠡᠵᠦ ᠣᠯᠵᠤ ᠬᠠᠷᠠᠵᠠᠢ᠃ ᠪᠢᠳᠡᠨ ᠦ ᠤᠤᠭᠤᠵᠤ ᠢᠳᠡᠵᠦ᠂ᠲᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠳᠠᠭ ᠡᠮ ᠦᠨ 20% ᠨᠢ ᠡᠮ ᠪᠢᠰᠢ ᠬᠣᠣᠷ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠨᠢ ᠡᠨᠡ᠃ ᠶᠡᠷᠦ ᠨᠢ ᠡᠮ ᠢ ᠣᠨᠣᠵᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠣᠯ ᠬᠢᠮᠢ ᠶᠢᠨ ᠬᠣᠣᠷ᠃ ᠣᠷᠴᠢᠨ ᠦᠶ᠎ᠡ ᠶᠢᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠨ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠪᠢᠰᠢ ᠡᠮ ᠡᠴᠡ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠦᠬᠦᠵᠦ ᠪᠠᠶᠢᠨ᠎ᠠ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠷᠣᠨ ᠦᠭᠡ ᠪᠤᠢ᠃ 

分小组。长老的教义和长老的教义
 
几句赞赏之词
没有像父亲,母亲或长者那样的人,文化或专业,因为没有泉源和根。为健康长寿的发展创造一个“健康生活”系列的目标之一是听取哥哥们的意见并倾听他们的声音。我要向我们杰出的船长表示衷心的感谢,他们向我们提供了我们工作的所有教训。此外,我要感谢所有长期和经历过这一领域经验并且从未参与过工作的人们。
 
健康教育
 
 
Ts.Muhar 教授,医学博士
            在蒙古医疗保健系统中,最好先对待病人。但是,通过一项程序化和决策制定决策来预防疾病,并被用来通过书面文件和报告误导不同年龄组和不同人的工作。广泛的公众如何避免这种情况,另一个规则健身和健康的生活方式(obraz jizni和生活方式)的推动,怎么吃,怎么情况反映了运动,以及如何处理假期工,医生,以及如何从医疗和疾病发现欺诈行为用现有语言寻找医疗条件以及治疗非吸烟者的需要,已被排除在人口的“心理健康教育”之外。人们普遍接受的一个医疗学说,许多人(保健和孕产妇保健),教育,既预防疾病,医疗保健机构及时康复者实施更广泛的三分之一,一般和基本的和专业的护理正在展示的医疗保健原则由世界标准提供。但在我们国家,我们看到了这个原则及其主旨。以下可以是对市场被称为“银眼白红”的原因的肤浅解释,因为它优先考虑疾病后的医疗服务。市场或货币(资本主义)健康是商业和黑市。健康就是这样一个社会,可以购买购买和销售。曾经有一家商店,一个黑暗的市场和一家银行,但现在有一个商标和一个标准的医院去上课。如果一个人生病,他或她可能会被认为是破产。蒙古人说:“当折磨发生时,僧人会受到折磨,狗也会分散。”
            蒙古看到吸毒2.7saya的十亿与国际接轨,印度等几十个“药妆”的(钱提高到药店的业主都没有)记“假药”。我们吃和注射的药物中有20%不是杀虫剂。一般而言,不推荐化疗。现代人有可能死于毒品而不是疾病。